انواع روش‌های لیزینگ

برخی از عمده روش‌های لیزینگ به شرح ذیل است:

2-3-3-1 لیزینگ عملیاتی (بهره‌برداری)

در لیزینگ بهره‌برداری، دوره اولیه اجاره بسیار کوتاه‌تر از عمر مفید مورد انتظار دارایی است. بنابراین در پایان مدت لیزینگ، دارایی از ارزش باقیمانده قابل‌توجهی برخوردار خواهد بود. در اینجا موجر می‌تواند دارایی را در بازار دست دوم بفروشد. کل سودی که موجر از عملیات لیزینگ بدست می‌آورد متشکل است از: 1- اجاره‌های دریافتی 2- مبلغ حاصل از فروش دارایی در پایان دوره لیزینگ

در اینجا موجر انتظار ندارد کل ارزش سرمایه‌ای دارایی از محل اجاره‌های لیزینگ بازگردد. در آمریکا هر لیزینگی که لیزینگ سرمایه‌ای نباشد، لیزینگ بهره‌برداری محسوب می‌شود. مدت زمانی که مستأجر از دارایی استفاده می‌کند معمولاً کوتاه‌تر از عمر مفید دارایی است. ممکن است خدماتی مانند نگهداری و بیمه از طرف موجر ارائه گردد. در بریتانیا تعیین یک لیزینگ به عنوان لیزینگ بهره‌برداری منوط به آن است که ارزش کنونی حداقل اجاره‌ها، کمتر از 90% ارزش منصفانه دارایی باشد. بدین ترتیب، موجر اطمینان حاصل می‌کند که ارزش باقیمانده دارایی، میزان بهره قابل‌توجه و مقرون به صرفه‌ای را برای او به ارمغان دارد و این امر، مهم‌ترین تفاوت بین لیزینگ بهره‌برداری و لیزینگ تمام پرداختی (مالی)[1] می‌باشد.

2-3-3-2 لیزینگ مالی

در لیزینگ مالی که لیزینگ تمام پرداختی، لیزینگ تأمین مالی، یا  لیزینگ سرمایه‌ای نیز نامیده می‌شود، موجر تقریباً به طور کامل به اجاره‌های لیزینگ متکی است تا سرمایه‌گذاری وی در دارایی در طول دوره لیزینگ بازیافت گردد. ارزش باقیمانده[2] دارایی نسبتاً هیچ ارزشی برای موجر ندارد.

تعاریف لیزینگ مالی

اصطلاح لیزینگ مالی در کشورهای مختلف، تعاریف به نسبت متفاوتی دارد. در ایالات‌متحده، کمیته استانداردهای حسابداری مالی[3] (FASB)  لیزینگ سرمایه‌ای را نوعی لیزینگ تعریف می‌کند که در آن موارد ذیل کاملاً آمده است:

الف) انتقال نهایی مالکیت دارایی به مستأجر،

ب) اختیار خرید دارایی با قیمت مناسب برای مستأجر در پایان دوره،

ج) دوره اولیه لیزینگ به مدت 75% یا بیشتر عمر مفید اقتصادی و مورد انتظار دارایی،

د) ارزش کنونی حداقل اجاره‌های لیزینگ (تنزیل یافته طبق هزینه سرمایه‌گذاری موجر) فراتر از 90% ارزش نقدی بازار[4] کالا منهای اعتبارات مالیات بر سرمایه‌گذاری مربوط که به موجر تعلق دارد می‌باشد.

هر لیزینگی که لیزینگ سرمایه‌ای نباشد، لیزینگ بهره‌برداری محسوب می‌شود.

در بریتانیا تعریف رسمی برای لیزینگ مالی وجود دارد که در بیانیه رویه‌های استاندارد حسابداری شماره 21 تحت عنوان “حسابداری لیزینگ و قراردادهای اجاره به شرط تملیک” شرح داده شده است.

در اینجا تعریف لیزینگ مالی این گونه است: ” لیزینگ مالی لیزینگی است که اساساً تمامی خطرات و مزایای مالکیت دارایی را به مستأجر منتقل می‌کند.” در حقیقت، فرض بر آن است که در صورتی تمامی خطرات و مزایای مالکیت دارایی به مستأجر منتقل می‌شود که موجر طبق انتظار، تمامی یا قسمت اعظم ارزش نقدی بازار دارایی را از محل اجاره‌های پرداختی در حداقل مدت لیزینگ ( یعنی دوره اولیه) بازیافت کند. به عبارت دیگر در این روش لیزینگ، موجر انتظار دارد تا (تقریباً) تمامی ارزش سرمایه‌گذاری در دارایی را فقط از همان قرارداد لیزینگ بازیافت کند. این لیزینگ را باید لیزینگ مالی و نه بهره‌برداری قلمداد کرد. طبق این بیانیه، لیزینگی که لیزینگ مالی نباشد، لیزینگ بهره‌برداری محسوب می‌شود.

برای اینکه مشخص شود آیا بیشتر ارزش دارایی از محل لیزینگ بازیافت خواهد شد، باید با بکارگیری نرخ بهره اشاره شده در قرارداد به عنوان نرخ تنزیل، اجاره‌های دوره اولیه را به ارزش کنونی تنزیل داد. اگر ارزش کنونی اجاره‌ها برابر با تمام ( 90% یا بیشتر) ارزش نقدی بازار دارایی باشد، باید لیزینگ را لیزینگ مالی قلمداد کرد.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   ابعاد مختلف رهبری تحول آفرین

2-3-3-3 فروش و اجاره مجدد[5]

در یک قرارداد فروش و اجاره مجدد، مالک یک دارایی، آن را به یک شرکت لیزینگ می‌فروشد و بعد، بلافاصله آن را اجاره می‌کند بدون اینکه حق استفاده از دارایی را واگذار کند. قراردادهای فروش و اجاره مجدد، تزریق نقدینگی را برای اجاره‌کننده از طریق فروش دارایی به دنبال دارد. میزان تأمین مالی دارایی‌های باارزش بالا، مانند زمین و ساختمان، ممکن است کلان باشد. توافق فروش و اجاره مجدد ممکن است: الف) بلافاصله بعد از خرید باشد، ب) یا اینکه در طول عمر مفید دارایی و با قیمت خریدی مطابق با ارزش کنونی آن صورت گیرد.

2-3-3-4 لیزینگ بازاریاب [6]

لیزینگ بازاریاب، که همچنین به طرح بازاریاب[7] یا لیزینگ کمک فروش[8] نیز معروف است شکل خاصی از لیزینگ است که در آن، تأمین مالی از طریق لیزینگ به عنوان بخشی از معامله فروش ارائه می‌شود. نمایندگی‌های فروش تأمین‌کننده کالا، خدمات لیزینگ را به عنوان محرک فروش به مشتریان ارائه می‌کنند، به عبارت دیگر، تأمین مالی از طریق لیزینگ، بخشی از بازاریابی محصولات تأمین‌کننده و در نتیجه روشی برای کمک به فروش این محصولات به شمار می رود. در واقع، این فرصت برای مشتری فراهم می‌شود تا بدون اینکه متحمل هرگونه صرف هزینه برای اقلام سرمایه‌ای شود، کالایی را خریداری کند. در اینجا نماینده فروش، اسناد و مدارک لیزینگ را تنظیم می‌کند و بدین طریق فرایندهای تحصیل کالا و تأمین مالی با یکدیگر ترکیب‌شده و یک فرایند واحد خرید برای مشتری ایجاد می‌شود.

لیزینگ بازاریاب عمدتاً برای اقلام کوچک مانند تجهیزات و مبلمان اداری، دستگاه‌های فتوکپی، تجهیزات مخابراتی، وسایل نقلیه موتوری و ماشین‌آلات چاپ، که به طیف وسیعی از مشتریان ارائه می‌شود، به کار می رود. اما برای اقلام متوسط مانند تجهیزات کامپیوتری و اقلام بزرگ، چندین طرح فروش و لیزینگ وجود دارد. لیزینگ بازاریاب می‌تواند هم در لیزینگ مالی و هم در لیزینگ بهره‌برداری مورد استفاده قرار گیرد.

2-3-3-5 لیزینگ برون‌مرزی[9]

لیزینگ برون‌مرزی نوعی قرارداد لیزینگ بین یک شرکت لیزینگ در یک کشور و یک اجاره‌کننده در کشور دیگر است.

2-3-3-6 لیزینگ اهرمی[10]

نوعی لیزینگ است که در آن، طرف سوم معامله لیزینگ که یک تأمین‌کننده مالی است، قسمت اعظم تأمین مالی مورد نیاز موجر را جهت خرید کالا و اجاره آن به مستأجر در اختیار موجر قرار می‌دهد. در صورت قصور مستأجر، تأمین‌کننده مالی فقط مدعی کالا خواهد بود و هیچ ادعایی در مقابل موجر نخواهد داشت.

2-3-3-7 لیزینگ مادر[11]

در صورتی که شرکت اجاره‌کننده به طور مرتب از یک شرکت لیزینگ، کالا اجاره کند، در این صورت می‌تواند یک قرارداد اصلی برای لیزینگ تهیه کرد و قراردادهای جداگانه بعدی را تماماً تحت پوشش شرایط و مفاد قرارداد اصلی ( که به آن قرارداد لیزینگ مادر می‌گویند ) قرار داد.

2-3-3-8 لیزینگ منعطف[12]

نوعی قرارداد لیزینگ است که در آن، اجاره‌کننده می‌تواند اجاره‌ها را در زمان‌های خاصی از سال پرداخت کند.

2-3-3-9 لیزینگ اتکایی[13]

نوعی لیزینگ است که ممکن است  طی آن چندین اجاره دهنده، کالایی را به صورت متوالی و دست به دست به یکدیگر اجاره دهند و در نهایت، کالا توسط آخرین اجاره دهنده به مصرف‌کننده نهایی اجاره داده خواهد شد (میری،26:1389-17).

[1]. Full Pay-Out Lease

[2]. Residual Value

[3]. Financial Accounting Standards Boards (FASB)

[4]. Fair Market Value

[5]. Sale & Leaseback

[6]. Vendor Lease

[7]. Vendor Program

[8]. Sales Aid Lease

[9]. Cross- Border Lease

[10]. Leverage Lease

[11]. Master Lease

[12]. Back to Back lease

[13]. Back to Back lease