و پایداری
همگام با آغاز جنبش پایداری در دهه۱۹۷۰میلادی، بحث حفاظت از ساختمانهای موجود نیز قرابت معنایی مشخص با مباحث پایداری پیدا نمود. در سال ۱۹۸۱ با چاپ کتاب”انرژی نو از ساختمانهای قدیمی” مزایای استفاده از ساختمانهای موجود در بحث انرژی مورد تاکید قرار گرفت. بر مبنای این کتاب با حفاظت ساختمانهای قدیمی نه تنها ارزشهای تاریخی، فرهنگی و معمارانه آنها حفظ میگردد، بلکه انرژی نهفته نیز حفظ شده و در چرخه باقی میماند. البته در بحث حفاظت، صرفا ساختمانهای تاریخی موزه مانند مد نظر نبوده است بلکه هر ساختمانی که فیزیک مناسبی نیز داشته باشد، گزینه مناسبی برای استفاده مجدد خواهد بود(بنازاده، ۱۳۹۱، ص۴۹). انطباقپذیری و پایداری موضوعاتی در معماری میباشند که اصول مشترک بسیاری دارند؛ ساختمانها به دلیل اثرات سو بر محیط زیست، بخش جداییناپذیر در مبحث پایداری میباشند. یکی از روشهای کاهش این تاثیرات منفی، انطباق ساختمانهای موجود با شرایط جدید، به جای تخریب و بازسازی آنها میباشد. این نظریه وجود دارد که انطباق ساختمانها به خودی خود پایدار تلقی میشود، چراکه انطباقپذیری مصالح کمتر، انرژی حمل و نقل کمتر، مصرف انرژی کمتر و آلودگی کمتری را در فرآیند ساخت به دنبال دارد. مطالعات موسسه گازهای گلخانهای در استرالیا به این نتیجه رسیدهاست که بازیافت مصالح ۹۵% از انرژی نهفته در مواد را حفظ مینماید.
براساس مطالعات صورت گرفته، در انطباق دادن ساختمانها از دیدگاه پایداری، سه شیوه برخورد وجود دارد: ۱)انطباق محتاطانه: این روش بیشتر بر جنبههای فرهنگی، تاریخی و اجتماعی ساختمان تمرکز دارد. ۲)انطباق دوستدار محیط زیست: در این شیوه بیشترین توجه به محیط زیست و مسائل اکولوژیکی است و با هدف بهرهوری انرژی، کنترل مصرف آب و عدم آلودگی طبیعت پیش میرود. ۳)انطباق با رویکرد پایدار: این رویکرد در حقیقت توسعه یافتهی مفهوم دو شیوه پیشین میباشد. در این روش همزمان با توجه به نسل آینده، به جنبههای اجتماعی، اقتصادی، محیطی و فرهنگی جهت رسیدن به اهداف توسعه پایدار، توجه میشود(بنازاده، ۱۳۹۱، ص۴۶).
انطباق ساختمانها با رویکرد پایداری کاملترین شیوه برخورد با ساختمانهای موجود تلقی میشود، چراکه به صورت بلند مدت برنامهریزی شده و به صورت تک بعدی به ساختمانها نمینگرد. در واقع با در نظر گرفتن سه ایده کلی در پایداری: اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی، علت گره خوردن مسئله انطباق در ساختمانها با پایداری کاملا قابل درک خواهد بود. پایداری به معنای پیشرفت مستمر است، انطباقپذیری نیز استراتژی است جهت بهبود مداوم وضعیت ساختمانهای موجود، بنابراین پایداری و انطباق پذیری از این جنبه نیز ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند.
امکان سنجی انطباق پذیری پایدار
جهت بررسی این موضوع که آیا یک ساختمان با رویکرد پایداری، امکان و ارزش انطباق دادن را دارد یا نه باید به موارد زیر توجه نمود.
سوددهی: در هر فعالیتی، سوددهی ساختمان جدید، یکی از معیارهای مهم پایداری به شمار میرود. به طور کلی سوددهی اقتصادی یکی از موضوعات مهم در هر ساخت و سازی میباشد. در پروژههای انطباقپذیری به ویژه در مسئله حفاظت از ساختمانها معمولا سوددهی مشکلتر حاصل میگردد. یک ساختمان انطباق داده شده به ندرت میتواند بازگشت سرمایهای برابر یک ساختمان نوساز داشته باشد.
انعطاف پذیری: یک ساختمان انطباق داده شده، همچون یک ساختمان جدید، باید برای زندگی ارزش داشته باشد. این ساختمان باید به گونهای طراحی شود که امکان استفاده مجدد از آن در آینده هم وجود داشته باشد. هر ساختمانی به انعطاف پذیری نیاز دارد، دستیابی به این امر در ساختمانهای قدیمی که قرار است انطباق پذیر گردند، دشوارتر از یک ساختمان جدید حاصل میگردد. ساختمانهای انطباق پذیر باید به گونهای طراحی شوند که در حین ارزان بودن، شرایط آسایش ساکنین را نیز فراهم نمایند. این امر با اتخاذ سیاستهای صحیح و ارزیابی ریسک جهت انطباق پذیر نمودن ساختمان موجود میسر میگردد.
کارآیی انرژی: در یک ساختمان انطباق داده شده، کارآیی انرژی راحتتر حاصل میگردد، چرا که مصرف انرژی و اتلاف حرارت بسیار کاهش مییابد. به عنوان مثال، تامین روشنایی در ساختمانهای تجاری بیشترین هزینه را به خود اختصاص میدهد. طرحهای انطباق پذیری باید به گونهای باشد که تا حد امکان از نور طبیعی استفاده کند( به عنوان نمونه میتوان از چاهکهای نوری استفاده نمود). علاوه بر آن گرم شدن جهانی زمین تقاضا برای سیستمهای سرمایشی در ساختمان را افزایش دادهاست. تهویه هوای مکانیکی در یک ساختمان، مصرف انرژی آن را افزایش میدهد. به طور کلی سرد کردن یک فضا بسیار پرهزینهتر از گرم کردن آن میباشد. بنابراین برای مقابله با این مشکل باید به تامین سرمایش ساختمان به شیوه پسیو۱۳ پرداخت.
استفاده از مصالح دوستدار محیط زیست: در بسیاری از طرحهای انطباق پذیری باید استفاده از مصالح سبز و سازگار با محیط زیست مورد توجه قرار گیرد. به طور ایدهآل تنها باید مصالح محیطی پذیرفته شده، همچون تیرهای چوبی و سرامیکها به جای موادی همچون پی وی سی و حلالهای دیگر که از چسبها و رنگها ساخته شدهاند، استفاده شود(Douglas، ۲۰۰۲، ص ۲۰).
فواید انطباقپذیری ساختمانها
انطباقپذیری عبارت است از کنترل تغییر در زمینهی رفتارهای عملکردی و فیزیکی ساختمانهای موجود. این عملکرد بر پایهی این فرضیه استوار است که ساختمانها در طول زندگی خدماتی خود با یک کاربری ثابت پایدار نمیمانند. حتی در صورت حفظ کاربری ساختمان به صورت ثابت، بعید به نظر میرسد که سطح فعالیت یا شدت آن کاربری در تمام طول عمر ساختمان بدون تغییر باقی بماند. تغییرات، همچون نابودی، یکی از قطعیات آشکار در یک ساختمان میباشد. میزان و ماهیت این تغییرات در اواخر قرن ۲۰ بیسابقه بودهاست و مطمئنا بیشتر این تغییرات به کمک پیشرفتهای تکنولوژیکی توسعه یافتهاست. به نظر میرسد که در کشورهای توسعه یافته تنها انطباق پذیر نمودن ساختمانهای تاریخی توجیهپذیر میباشد.
فواید محیطی:
انطباقپذیری ساختمانها در توسعهی پایدار جوامع نقش به سزایی بازی میکند. زمانی که انطباقپذیری، ساختمانهای تاریخی را دربر میگیرد، فواید محیطی از اهمیت بیشتری برخوردار میشود، چرا که این ساختمانها سازگاری بیشتری با منظر و هویت جامعهای دارند که متعلق به آن هستند. یکی از فواید محیطی در انطباقپذیری ساختمانها، حفظ انرژیهای اصلی ذخیره شده در ساختمان میباشد. “سی-اس-آی-آر- او”۱۴ انرژیهای ذخیره شده در ساختمان را به صورت زیر تعریف میکند: انرژی که در تمام فرآیند ساخت ساختمان، از کشف منابع طبیعی تا تولید محصولات، شامل استخراج، تولید مصالح و تجهیزات، حمل و نقل و فعالیتهای اجرایی، مصرف میشود. با استفاده مجدد از ساختمان، انرژی ذخیره شده در آن حفظ میگردد و بدین ترتیب پروژه بسیار پایدارتر از ساخت یک ساختمان به طور کامل میباشد. ساختمانهای جدید دارای هزینههای ذخیره انرژی بسیار بیشتری نسبت به ساختمانهای انطباق داده شده با کاربری جدید میباشند. سازمان خانههای سبز استرالیا اعلام کردهاست که استفاده مجدد از مصالح ساختمانی به طور معمول موجب صرفه جویی ۹۵ درصدی در مصرف انرژی میباشد. بنابراین استفاده مجدد از ساختمانهای تاریخی دارای فواید محیطی بسیار میباشد.
فواید اجتماعی:
حفظ و استفاده مجدد از ساختمانهای تاریخی در طولانی مدت دارای فواید بسیاری برای جوامعی است که آن ساختمانها برایشان ارزشمند میباشد. زمانی که استفاده مجدد از بنا به خوبی انجام میگیرد، موجب بازگرداندن و حفظ ارزشهای تاریخی بنا میشود و به اطمینان از بقای بنا کمک میکند. به جای اینکه یک بنا بر اثر بیتوجهی یا ناشناخته ماندن، تبدیل به بنایی غیر قابل تعمیر شود، با انطباق دادن ساختمانهای تاریخی، میتوان همچنان از آنها استفاده نمود و قدر آنها را دانست. علاوه بر آن جوامع، دولتها و توسعه دهندگان به دنبال راههایی هستند که از طریق آن هزینههای زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی توسعه و گسترش فضاهای شهری را کاهش دهند. در سالهای اخیر در برنامهریزی دولتها، میراث فرهنگی به یکی از نگرانیهای عمومی در جهت حفظ و تامین کیفیت زندگی در آنها تبدیل شدهاست. جوامع امروزی باور دارند که نسلهای آینده از حفظ مکانها و مناطق خاص، که شامل مکانهای تاریخی میشوند، بهرهمند خواهند شد. سبک زندگی ما با حفظ بناهای تاریخی ارتقا پیدا نمیکند، بلکه از انطباق آنها با فضاهای مفید و قابل دسترس، بهبود مییابد. موقعیت، دسترسی و نزدیکی به وسایل حمل و نقل عمومی در ساختمانهای تاریخی، همواره توسعه دهندگان را جذب میکند. طراحان شهری و شوراهای شهرهایی که فواید انطباق پذیری ساختمانهای تاریخی را پذیرفتهاند، دریافتهاند که این انطباق پذیری به سرزندگی و پایداری جوامع آنها کمک مینماید(Adaptive reuse، ص۲).
فواید اقتصادی:
با انطباق پذیر نمودن ساختمانهای تاریخی جهت استفاده مجدد، به مقدار زیادی در هزینهها صرفه جویی شده و به بازگشت سرمایه کمک میشود. انرژی صرفه جویی شده ناشی از عدم تخریب ساختمان به تنهایی با پیشبینی افزایش هزینهی انرژی در آینده، افزایش خواهد یافت. به عبارت دیگر انطباقپذیری به دنبال کاهش زمان ساخت و ساز و به دنبال آن کاهش هزینههای ناشی از تورم است. از طرفی با بازگشت ساختمانی متروک به چرخه زندگی، فعالیتهای اقتصادی رونق یافته و مشاغل جدیدی وارد منطقه مورد نظر میشوند که رونق کسب و کار را به دنبال دارند. به طور کلی تمام مزایای انطباق در ساختمانهای موجود جنبه اقتصادی دارد(بنازاده، ۱۳۹۱،ص ۴۸). هرچند تحقیقات مشخصی در زمینهی جذابیت ساختمانهای تاریخی که مورد استفاده مجدد قرار گرفتهاند وجود ندارد، اما این ساختمانها به دلیل اصالت و تاریخی بودنشان به خودی خود جذاب و مشهور میباشند. تحقیقی که از سوی شورای میراث فرهنگی استرالیا۱۵ در مورد چهار ساختمان انطباق یافته یا توسعه یافته انجام گرفتهاست، نشان میدهد که ترکیبی از مشوقهای مالی و جهتگیریهای اقتصادی در طرحهای انطباق پذیری برای استفاده مجدد، بر هزینههای اضافی ناشی از تاریخی بودن ساختمان و ریسکهای پروژه ارجحیت دارد.
ارتقاء نوآوری
انطباقپذیر نمودن ساختمانهای تاریخی، معماران را در یک چالش بزرگ جهت یافتن راهحلهای نوآورانه قرار میدهد. مادامی که فشارهای توسعه در شهرهای ما افزایش مییابد، ساختمانها تاریخی بیشتری مجددا مورد استفاده قرار میگیرند، این امر موجب میگردد نمونههای عالی بسیاری از طرحهای خلاقانه جهت حفظ اهمیت تاریخی ساختمانهای موجود ارائه گردد(Adaptive reuse، ۲۰۱۰، ص۳).
پس از ارائهی تعریفی جامع از باززندهسازی و معرفی اصول و ضوابط آن، در فصل بعد

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه دربارهآموزش و یادگیری، نویسندگان، حقوق زنان، زبان فرانسه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید