ناتوان و مسن صورت میگیرد نیز اطلاق میگردد.
هرچند واژههای بسیار دیگری همچون بهسازی۲، نوسازی۳، باززنده سازی۴ و مرمت۵ دارای معانی بسیار نزدیکی با انطباق پذیری ساختمان میباشند، اما هریک از واژههای فوق تنها به جنبههایی خاص اشاره دارند و بسته به تعریفشان تنها بخشی از عملیات حفظ ساختمان را در بر میگیرند. انطباق پذیری یک واژه کلی است که تمام اقدامات انجام شده برای حفظ ساختمان را در بر میگیرد.
برای مقابله با زوال و فرسودگی ساختمان، به عنوان یک فرآیند اجتناب ناپذیر، انطباق پذیری بهترین راه حل میباشد. فرسودگی اتفاقی است که همواره در طول زمان رخ میدهد، اما از طریق حفاظت و انطباق پذیری میتوان تا حدی آن را کنترل نمود. به عبارت دیگر متروک ماندن یک ساختمان موجب تخریب و زوال بیشتر آن میگردد (Douglas، ۲۰۰۲، ص ۲).
انطباقپذیری با هدف استفاده مجدد
جهت دستیابی به پایداری محیطی، امروزه به مقوله بازیافت بعنوان طبیعت دوم جوامع مدرن نگریسته میشود. در این فرآیند ما تلاش میکنیم تا زبالهها را کاهش دهیم، مجددا استفاده کنیم و یا بازیافت نماییم. ما به دنبال زندگی جدید در هرچیز از جمله بطریها، جعبهها، لباسها، وسایل نقلیه و ساختمانها میگردیم. انطباق پذیری با هدف استفاده مجدد فرآیندی است که به موجب آن یک شیء غیرقابل استفاده و منسوخ به یک شیء که میتواند برای اهداف متفاوت قابل استفاده باشد، تبدیل میشود. این امر در مورد ساختمانها نیز صادق میباشد. انطباق پذیر نمودن یک ساختمان تاریخی باید به گونهای باشد که حداقل تاثیر را بر اهمیت تاریخی و وضع ظاهری آن داشتهباشد. توسعهدهندگان ابتدا باید درک کنند که چرا ساختمان دارای ارزشهای تاریخی است، و سپس طرح توسعهای را انتخاب کنند که با ساختمان همساز و همخوان است و به آن کاربریهای جدید میدهد. عملیات انطباقپذیری اگر در حفظ ارزشهای تاریخی یک بنا شکست بخورد، به خودی خود شکست خوردهاست. موفقترین پروژههای انطباقپذیری ساختمانهای تاریخی، آنهایی هستند که، بیشترین توجه به حفظ ارزشهای تاریخی بنا داشتهاند و لایهای جدید به بنا افزودهاند که در آینده ارزشهایی را به بنا میافزاید. گاهی اوقات، انطباق پذیری تنها راهی است که میتواند ساختار ساختمانها را برای آشکار سازی و تفسیر به طور شایسته حفظ کند، در حالی که به خودی خود کاربری بهتری را برای ساختمان تعریف مینماید. زمانی که یک ساختمان با عملکرد اصلی خود نمیتواند زمان زیادی دوام آورد، تنها راه حفظ ارزشهای تاریخی این بنا، ارائهی یک کاربری جدید به آن، از طریق انطباقپذیری میباشد. جهت حصول اطمینان از حداقل تاثیر بر ارزشهای تاریخی بنا، کشورهای مختلف قوانین متفاوتی را وضع نمودهاند. از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
– تا آنجا که ممکن است باید نمای ساختمان به شکل اصلی خود حفظ شود.
– عملیات جدید به جای آنکه یک تقلید ضعیف از سبک تاریخی بنا باشد، باید به عنوان یک فعالیت معاصر قابل تشخیص باشد.
– کاربری جدیدی که برای ساختمان تعریف میشود باید بیشترین سازگاری را با کاربری قبلی آن داشتهباشد(Adaptive reuse، ۲۰۱۰، ص۱).
محدوده اختیارات در انطباق پذیری
محدوده عملیات انطباق پذیری، بسیار گسترده است و بستگی به وسعت و هدف مورد انتظار برای ساختمان دارد. همانگونه که در شکل نشان داده شدهاست، فعالیتهای انطباق پذیری میتوانند از یک فعالیت اصولی محافظتی در یک سمت تا یک بازسازی تقریبا کامل در سمت دیگر دستهبندی شود. این دو فعالیت دو انتهای یک فرآیند صعودی میباشند(تصویر شماره۱). از جمله این فعالیتها میتوان به بهسازی، باززندهسازی، بازسازی، احیا و مرمت، طراحی مجدد و مقاوم سازی اشاره نمود. تفاوت بین اشکال متنوع انطباقپذیری به وسعت، ماهیت تغییر و میزان دخالت بستگی دارد. در طول نیمه دوم قرن بیستم سازگاری ساختمانها و منطبق نمودن آنها با کاربریهای جدید، به عنوان یک پیشنهاد برای پایدار نمودن آنها، توجه زیادی را به خود جلب نموده است. فروش حجم عظیمی از خانههای مخروبه که قابل باززندهسازی بودند در سالهای بین ۱۹۶۰-۱۹۷۰، موجب گردید که قلب بسیاری از جوامع متلاشی شود و ساختمانهای با مصالح و کیفیت پایین و با طرح نامناسب جایگزین گردد. در ساخت این ساختمانها از سیستمهای ساختمانی رایج دنیا در آن زمان استفاده گردید، اما این سیستمها که متعلق به مناطق دیگر بودند، با اقلیم کشور مورد استفاده سازگاری نداشتند. به عبارت دیگر اگر سیستمی در یک محیط خوب عمل کند در میکلرو اقلیم دیگر خوب عمل نمیکند(Douglas، ۲۰۰۲، ص ۳).
ضوابط و معیارهای انطباق پذیری
روشن است که قابلیت انطباقپذیری ساختمان، اولین گام در فعالیتهای انطباق پذیری میباشد. این موضوع تحت عنوان ظرفیت یک ساختمان برای جذب تغییرات تعریف میگردد. برای تعیین قابلیت سازگاری یک ساختمان، پنج قانون زیر وجود دارد:
قابلیت تبدیل۶: مناسب بودن ساختمان برای تغییر در کاربری.
قابلیت تغییر پذیری۷: قابلیت تخریب ایمن و کارآمد.
قابلیت مصالح۸: مصالح و اجزای یک ساختمان فرسوده باید تا آنجا که ممکن است قابل استفاده مجدد یا بازیافت باشند.
توسعه پذیری۹: توانایی توسعهی حجمی ساختمان.
انعطاف پذیری: توانایی تغییرات اندک و یا زیاد در طراحی فضایی(Douglas، ۲۰۰۲، ص ۷).
انواع انطباق پذیری
انطباق پذیری انواع مختلفی دارد که بسته به شرایط هر ساختمان، یک یا چند مورد از آن انتخاب میگردد. در نمودار شماره ۱ انواع مختلف انطباق پذیری به همراه زیرشاخههای آن نشان داده شدهاست. همان گونه که میدانیم، همواره در طول زمان نیازهای کاربران تغییر میکند، تنها از طریق مداخلاتی که ماوراء حفاظت ساختمان در آن صورت میپذیرد، میتوان کاربران را متقاعد و راضی نگهداشت. به عبارت دیگر، جهت تضمین استفاده سودمند و طولانی مدت کاربران از یک ساختمان، نیاز به انطباق پذیری میباشد. انطباق پذیری یک ساختمان با حفظ کاربری موجود به یک یا چند دلیل زیر انجام میپذیرد:
برآوردن استانداردها: گاهی عملیات انطباق پذیری با هدف تامین استانداردهای ساختمانی معاصر، به ویژه در موارد زیر، صورت میپذیرد.
تامین امکانات برای افراد ناتوان، ۲- تامین ایمنی در برابر آتش، ۳- عایق صدا، ۴- پایداری سازه و ۵- کارآیی حرارتی.
ارتقاء کیفیت محیطی:
نصب سرویسهای جدید و پیشرفته برای افزایش آسایش کاربران و کارآیی انرژی، ۲- دستیابی به پایداری بیشتر، ۳- دستیابی به استاندارد بالاتر برای کیفیت هوای داخلی، ۴- بهبود محیط خارجی به عنوان بخشی از طرح بازسازی شهری.
اصلاحات فضایی:
مناسب نمودن اندازه واحدها(به عنوان مثال پایین آوردن ارتفاع سقف)، ۲- تقسیم افقی و عمودی ساختمان بزرگ به واحدهای کوچکتر(برای مثال بخش بخش کردن آن برای ایجاد اتاقها و ادارات بیشتر اما کوچکتر)، ۳- ایجاد واحدهای مستقل(برای مثال با تغییراتی میتوان بنا را به جای یک کاربری، به ساختمانی با چند کاربری ارتقا داد)، ۴- ترکیب فضاها، ۵- فراهم کردن فضاهای اضافی مورد نیاز، ۵- توسعهی فضاهای موجود، ۶- فراهم کردن عرصههای رایج و سیرکولاسیون مناسب، ۷- افزایش انطباق پذیری وسایل و فضاهای آسایش، ۸- تغییرات مورد نیاز جهت استفاده افراد مسن و معلولان، ۹- پیکربندی دوبارهی طراحی داخلی برای راحتی و آسایش بیشتر، ۱۰- تغییر عملکرد فضا.
ارتقاء ساختار (سازه) و کالبد ساختمان:
تعمیر یا تعویض پوشش جهت بهبود پایداری در برابر شرایط آب و هوایی، زیباسازی، آکوستیک و عملکردهای حرارتی نمای ساختمان، ۲- اضافه کردن ستونهای و تیرهای جدید، برای تقویت یا افزایش ظرفیت باربری ساختمان، ۳- تعمیر المانهای معیوب و غیر استاندارد(Douglas، ۲۰۰۲، ص ۸).
تغییر پذیری در ساختمان
انطباق پذیری ساختمان، سه شکل کلی را در بر میگیرد: تغییر در عملکرد۱۰، تغییر در اندازه۱۱ و تغییر در کارآیی۱۲. براند معتقد است که تمام ساختمانها دارای شش لایهی تغییرات مشابه، در طول زندگی خود میباشند. به طور کلی چرخهی حفاظت، تعمیر و انطباق پذیری در یک ساختمان به عوامل مختلف بستگی دارد. از جمله این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره نمود: ۱- هدف و عملکرد یک ساختمان، ۲- کیفیت ساختمان(به عنوان مثال موقعیت و اهمیت معماری)، ۳- میزان استفاده، سوء استفاده و استفادهی نامناسب از ساختمان، ۴- تامین استانداردها، مخصوصا آنها که به ایمنی و سلامتی مربوط میباشند و ۵- انتظارات و نیازهای کاربران. به طور کلی بیشتر ساختمانها در طول زندگی خود دستخوش چرخههای متفاوتی میشوند. مداخله در ساختمان، همچون حفاظت و …، میتواند زوال و فرسودگی را برای مدتی از ساختمان دور کند، اما به خودی خود، نمیتواند تداوم استفاده از بنا را تضمین کند. تنها از طریق انطباق پذیری مکرر است که میتوان سودمندی بنا را برای مدت زمان طولانی تضمین نمود. این امر موجب فراهم آوردن محیط ساختهشدهی پایدارتر میگردد(Douglas،۲۰۰۲،ص ۱۳).
اهداف و اصول طراحی پایدار
هدف اصلی توسعه پایدار، تامین نیازهای اساسی انسان، ارتقا سطح زندگی او و حفظ اکوسیستم ذکر شدهاست. در سال ۱۹۹۲ ویلیام مک دونو از چهرههای برجسته در جنبش طراحی پایدار، اصول کلی پایداری را در ۹ مورد بیان نمود که به اصول هانوفر معروف گردید:
تاکید بر حقوق بشر و طبیعت، جهت باقیماندن در شرایطی سالم و تحت حمایت؛
به رسمیت شناختن وابستگی متقابل. عناصر طراحی با یکدیگر و در سطحی وسیعتر با جهان در ارتباط میباشند؛
احترام به جنبههای مادی و معنوی و در نظر گرفتن کلیه جنبههای زندگی بشر شامل سکونت، تجارت، صنعت و جامعه؛
توجه به عواقب ناشی از تصمیمهای طراحی بر سلامت انسان و محیط طبیعی؛
ایجاد عناصر ایمن، دارای ارزش و با عمر طولانی مدت. عدم ایجاد مشکل برای نسل آینده جهت حفاظت از سیسمهای بدون استاندارد و خطر آفرین؛
حذف مفهوم زباله در طبیعت، ارزیابی و بهینهسازی مصرف مواد و بازیافت آن؛
تکیه بر جریان عادی انرژی در طبیعت، طراحی خلاقانه و استفاده از انرژیهای ایمن و در دسترس همچون خورشید؛
درک محدودیتهای طراحی، هیچ ساختمانی برای ابد باقی نمیماند و هیچ ساختمانی کلیه مشکلات موجود را بر طرف نمیکند. از طرفی طبیعت باید به عنوان مدل و الهام بخش طراحی باشد نه به عنوان عامل محدودیت؛ و در انتها
تلاش در بهبود مستمر وضعیت از طریق به اشتراک گذاشتن دانش روز در میان افراد آکادمیک و متخصصان حرفهای.
بالدووین(۱۹۹۶) اهداف کلی طراحی پایدار را بر مبنای سند توسعه پایدار در اروپا با بیانی مشابه ذکر نموده و تاکید او بر استفاده از منابع تجدیدپذیر و حفظ آن برای نسلهای آتی میباشد(بنازاده، ۱۳۹۱، ص ۳۰).
انطباق پذیری

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه با موضوعاستراتژی، معماری پایدار، فضاهای داخلی، مصرف انرژی
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید