آبانبار قوام، واقع در بخش مرکزی بندر بوشهر یکی از آثار تاریخی و نقاط دیدنی این شهر به شمار میرود. ساختمان این آبانبار در جبههی غربی شهر بوشهر و در کنار دریا واقع گردیده است. تاریخ بنای آن به صد و پنجاه سال بیش(زمان قاجاریه) باز میگردد. اسکلت اصلی آبانبار و طاقهای پوشاننده سقف آن از سنگهای رسوبی (مصالح بوم آورد) ساخته شده است. فضای مستطیل شکل این آبانبار توسط ستون بندی به سه دهانه تقسیم شده و فاصلهی میان این ستونها به وسیلهی چهار طاق پوشانده شده است. دو متر از ارتفاع آب انبار بالاتر از سطح زمین و ۶۰/۲ متر آن در زیر زمین قرار دارد. سطح داخلی آب انبار با پوشش ساروج پوشانده شدهاست. در نماى خارجى در فواصل معینى پنجره‌هایى به ابعاد ۹۰×۱۲۰ سانتى‌متر تعبیه گردیده که از داخل با شبکه‌اى از سنگ پوشیده شده است. این آبانبار دارای پلکانی میباشد که مخزن راه دارد و افراد از این طریق مستقیما آب برمیداشتهاند. در حال حاضر از مخزن آبانبار به عنوان رستوران و چایخانه سنتی استفاده می‌شود(تصویر شماره۶۳).
آبانبار شاد قلی خان قم
در ضلع جنوبی تپه شادقلی خان در شهر قم بناهای تاریخی ارزشمندی قرار دارد که یکی از آنها آبانبار شادقلی میباشد. این آبانبار متعلق به دوره قاجاریه است و در سال ۱۳۸۴ به شماره ثبت ۱۲۵۴۵ به ثبت ملی رسیده است. کاروانسرا و آبانبار شادقلی در سال ۱۳۸۸ از سوی اداره اوقاف و با حمایت کمیته‌های فنی میراث فرهنگی قم جهت مرمت و احیا به بخش خصوصی واگذار گردید. این آبانبار که دارای پلکان و مخزن مستطیلی میباشد، اکنون به شربتخانه تغییر کاربری دادهاست. شربتخانه فضایی متعلق به عهد صفویه است که در آن علاوه بر عرضه انواع نوشیدنیهای سنتی، داروهای سنتی مانند عطاریها عرضه میشدهاست. این کاربری منحصرا متعلق به ایرانیان بوده و هدف طراح پروژه فرهنگسازی در استفاده از مواد خوراکی ایرانی بودهاست. برای بازسازی آبانبار ۱۵۰میلیون تومان سرمایه گذاری شدهاست اما خرید تجهیزات آن حدود ۳۰۰ میلیون هزینه در بر داشتهاست(تصویر شماره۶۴). در دیگر بخشهای مجموعهی آبانبار و کاروانسرا عکاسخانه، بازارچه صنایع دستی، سفرهخانه و چایخانه دایر گردیدهاست(خبرگزاری مهر، تاریخ ۲۶/۳/۱۳۹۱).
آبانبار بلور تفرش
آب انبار بلور تفرش در تاریخ ۲۳/۵/۱۳۷۸ به شماره ۲۳۳۶ در فهرست‌ آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. این بنا در دوره قاجاریه به همت میرزاحسین وزیر ملقب به بلور از افراد خیر تفرش در محله زاغرم شهرستان ‌تفرش ‌احداث گردیدهاست. مساحت مخزن آبانبار۶۰۰ متر مربع میباشد و از آجر، سنگ، آهک و گچ ساخته شدهاست. این آب انبار دارای مخزن، ۲ بادگیر در شرق و غرب، پاشویه و محوطه بیرونی میباشد. بخش ورودی و محل برداشت آب آن با طاق آهنگی که با آجرهای قرمز وآبی‌لعابدار و تزئینات رسم بندی تزیین شده، پوشش یافته است. در مخزن آبانبار ۱۲ ستون آجری به قطر یک متر و ۱۸ رابط متصل به دیوار با ۲۰ گنبد کوچک بر فراز ستونها، قراردارد. تا چهار دهه پیش از بنا به عنوان آبانبار استفاده میشده اما اکنون به بازارچه و موزه صنایع دستی شهرستان تفرش تغییر کاربری دادهاست(تصویر شماره۶۵).
آبانبار گنجعلی خان کرمان
مجموعهی گنجعلی خان متعلق به دوره صفویه میباشد و در سال ۱۳۴۷ به شماره ۸۲۹ به ثبت آثار ملی رسیدهاست. آبانبار این مجموعه که در جانب غربی بازار قرار دارد دارای مخزن مربع شکل است. آبانبار سابقا چایخانه سنتی بوده، اما اکنون به موزه مس تغییر کاربری دادهاست. رئیس میراث فرهنگی استان کرمان، راه‌اندازی این موزه را در راستای راه‌اندازی موزه‌های تخصصی و کاربردی دانسته و بیان میدارد، از آنجا که این استان مرکز مس ایران است، و صنایع مربوط به این فلز سرخ رنگ در این استان سابقه طولانی دارد، احداث موزهای در این زمینه لازم به نظر میرسد.
آبانبار وکیل آباد
وکیل آباد یکی از محلات شهر مشهد میباشد که در غرب آن واقع گردیده است. در سال۱۳۹۰آبانبار تاریخی و ۱۱۰ سالهی این محله به زورخانه تبدیل گشتهاست. در گزارش باززندهسازی این آبانبار چنین آمدهاست: قدم آغازین اهالی محله برای تبدیل بنا به زورخانه ایجاد درب ورودی به مخزن آبانبار با تخریب بخشی از دیوار پاشیر بودهاست. پس از آن فنهایی در مخزن نصب گردید تا رطوبت آبانبار را تخلیه نماید، این کار به مدت دو سال ادامه یافت. از آنجا که گود زورخانه در عمق زیادی قرار داشت، انعکاس صدا در آن بسیار زیاد بود و موجب آزار ورزشکاران میشد، به همین دلیل مخزن آبانبار با خاک پرشد تا گود زورخانه در سطح بالاتری احداث گردد. امروزه این آبانبار یکی از زورخانههای شلوغ شهر مشهد میباشد(zurkhanehmashhad.blogfa.com/). علاوه بر این آبانبار، آبانبارهای بسیار دیگری در یزد و کرمان به زورخانه تبدیل شدهاست.
تبدیل آبانبار امیر چخماق(ستی فاطمه) یزد به زورخانه:
در این آبانبار برای بهرهوری از فضای استوار و چشم نواز گنبد، با ساختن سقفی کاذب در فضای حدود یک متر پایینتر از سطح کوچه، بنای زورخانه صاحب الزمان و گود آن ساخته شدهاست. سازندگان به احداث چند اتاق با استفاده از مصالح جدید پرداختهاند. زیر سقف مخزن که اکنون سقف زورخانه است، رسمی بندی آجری اجرا گردیدهاست(تصویر شماره۶۶).
فصل هفتم: انتخاب سایت و تحلیل وضع موجود
انتخاب سایت
جهت ارائهی طرح باززندهسازی آبانبارها با جزئیات بیشتر، از میان آبانبارهای موجود در شهر لار، سایت همجوار با چهار آبانبار در محله کهویه انتخاب گردیدهاست. این سایت در کوهپایهی کوهی که قلعه تاریخی قدمگاه بر آن قرار دارد، واقع گردیدهاست. از مزایای این سایت آب و هوای نسبتا خنکتر نسبت به سایر مناطق شهر و نزدیکی به مسیر پرتردد لار- بندرعباس میباشد(تصویر شماره۶۷). در ادامه به تفضیل به معرفی سایت و بیان نقاط قوت و ضعف آن میپردازیم.
معرفی سایت
سایت مورد نظر در محله کهویه قرار دارد. این محله، یکی از قدیمیترین محلات لار محسوب می شود. از نظر جمعیت شهری با بیش از شش هزار نفر در بین ۱۰ محله قدیمی لار بیشترین جمعیت را در خود جای داده است. در قدیم محله کُوو در حاشیه شهر ودرمسیر جاده ابریشیم از سرحد به طرف خلیج فارس یا برعکس قرار داشته است. محله به دو محله زیر وبالا تقسیم شده است. در حال حاضر چون این محله در ورودی شهر قرارگرفته است به عنوان سیما و منظر شهر محسوب میگردد. به علت کوهستانی بودن قسمتی از این محله و جذب کم آب در زمین آن، اهالی دچارمشکل فاضلاب هستند؛ به طوری که ورودی این محله از سمت شهر لطیفی دچار بوی بد فاضلاب است. بافت این محله تقریبا فرسوده است تا بدان حد که در صورت بارندگی، احتمال ریزش ساختمان وجود دارد. این امر لزوم باززنده سازی این محله را تشدید میکند. محله با این جمعیت فاقد یک پارک یا مراکز تفریحی وورزشی است. طوری که مسافران یا مهمانان نوروزی محلی برای استراحت پیدا نمی کنند. به تازگی تمامی مدارس راهنمایی در این محل تعطیل شده است. زمین فوتبال گال چدو(کفه ابوذر) که قبلا پر رونق بود و فوتبالیست ها در آن بازی می کردند به محل فاضلاب تبدیل شده است(تصویر شماره ۶۸ و ۶۹). اماکن متبرکه: پیر شاه غیب در بلندی تپهای قرار دارد و یکی از پیر های معروف لار می باشد به تازگی سنگ قبر آن به سرقت رفته است. قبرستانی با همین نام در این محله نیز می باشد. مسجد امام حسین(ع) در تل سرخ یکی از مسجد های قدیمی می باشد که توسط تاجر هندی که مسلمان و شیعه بوده است ساخته می شود موقوفه ای به نام همین مسجد در هند وجو دارد. سنگ حکاکی شده از تاریخ این مسجد نیز ربوده شده است. حسینیه فاطمه الزهرا(س)، مسجد امام حسن مجتبی(ع)، حسینیه استوار همچنین شاه سلطان عباس ومسجد احمدی نیز در این کوی قرار دارند. خانواده استوار ومحمد جهانشاه کارگر، بزرگ خیر لارستانی در این محل سکنی داشته اند این خیرین، اثرهای زیادی در لار از قبیل بازسازی امامزاده میر علی ابن الحسین (ع)، بازسازی مسجد جامع شهر وهمچنین احداث بیمارستان امام رضا(ع) واثرات فرهنگی ومعنوی زیادی همانند حسینیه ومدرسه و… به یادگار گذاشتهاند(گزارش ارسالی توسط صمد کامجو در روزنامهی صحبت نو لارستان در خردادماه ۱۳۹۲).
تحلیل سایت
در این بخش به تحلیل سایت انتخابی از سه دیدگاه، اجتماعی، اقتصادی و محیطی پرداخته میشود.
تحلیل اجتماعی
تحلیل اجتماعی یک سایت شامل بررسی مسیرهای دسترسی، همجواریها، تراکم جمعیتی و رفتارهای اجتماعی مردم ساکن در منطقه میباشد.
دسترسی
سایت مورد نظر دارای دسترسی مستقیم از جاده پرتردد لار–بندرعباس میباشد(تصویر شماره۷۰).
همجواریها
در تصویر زیر کاربریهای همجوار سایت انتخابی بر روی نقشه نشان داده شدهاست(تصویر شماره۷۱).
حفظ و ارتقا هویت تاریخی
آبانبارها نماد این شهر هستند و در زمانی مهمترین عامل فراهم کنندهی امکان زندگی در این شهر بودهاست. قرار گیری چهار آبانبار قدیمی در این سایت یکی از پتانسیلهای سایت میباشد. چرا که با احیا و باززندهسازی آنها علاوه بر استفاده از آب ذخیره شده در آنها میتوان به حفظ و شناساندن این بناهای مهم و حیاتی در زمانهای نه چندان دور کمک نمود.
۲-۱-۴ فقدان فضاهای خدماتی برای مسافران همچنین فقدان فضاهای تفریحی- فرهنگی- ورزشی در محله: همانگونه که در گزارش روزنامه صحبت نو ذکر گردیده این محله با فقدان فضاهای تفریحی- فرهنگی مواجه است. این کمبود نیاز به احداث مجتمعی فرهنگی- تفریحی را تشدید میکند.
تحلیل اقتصادی
همواره جذب توریست، از جمله راههای درآمدزایی برای یک شهر محسوب میگردد. احداث این مجتمع موجب میگردد که مسافران مسیر شیراز- بندرعباس دیگر به لار به عنوان یک شهر عبوری نگاه نکنند و به اسکان در آن تشویق گردند. احداث این مجتمع علاوه بر اشتغالزایی به جذب سرمایه نیز کمک مینماید.
تحلیل زیست محیطی
شهر لار با مختصات جغرافیایی ۳ دقیقه و ۲۷ درجه شمالی، و ۲۴ دقیقه و ۵۴ درجه شرقی گرینویچ، وبا ارتفاع ۳۰۰۰ هزار فوت از سطح دریا میباشد. آب و هوای این شهر گرم و خشک بوده و میزان بارش باران در آن بسیار کم میباشد.
تابش خورشید
شهر لار در منطقه گرم و خشک با دمای ۸۹ درجه نور خورشید قرار دارد. ۳۵۰ کیلوکالری بر سانتیمتر مربع حاصل دریافت انرژی خورشید در شرایط اقلیم لارستان میباشد. تنها مناطق مشابه لارستان با این میزان دریافت انرژی صحرای کالاهاری در استرالیا و صحرای شمال آفریقا در مکزیک است(تصویر شماره۷۲و۷۳).
دما و رطوبت
بر اساس روشهای بلور، دمارتین و سلیانینوف در طبقهبندی اقلیمی مناطق ، شهر لار در منطقه گرم و خشک با تابستانهای بسیار گرم و

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه با موضوعافغانستان، سیر تکاملی، کشورهای آسیایی، استان خراسان
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید