سود هر سال مالی در اوایل سال بعد مورد محاسبه قرار می گیرد و پس از تایید بازرسان قانونی و حسابرسان از نظر اینکه سود مطابق با اصول و استانداردهای حسابداری و حسابرسی محاسبه شده است، مراتب در مجامع عمومی صاحبان سهام مطرح می شود و صاحبان سهام نسبت به چگونگی و مبلغ تسهیم سود بین سهامدران و مبلغی که باید در شرکت باقی بماند تصمیم می گیرند. سودی که باید بین صاحبان سهام تقسیم شود از طریق آگهی به اطلاع آنان می رسد ومعمولا مهلتی را برای مراجعه سهامداران برای ثبت نام دریافت سود تعیین می کنند و سپس شرکت به پرداخت سود به سهامدارن مبادرت می کند. مراحل عملی پرداخت سود سهام به شرح ذیل می باشد:
الف)تاریخ اعلام سود سهام۴۹
روزی است که هیأت مدیره شرکت گرد هم می آیند، در مورد پرداخت سود سهام تصمیم می گیرند و نتیجه تصمیمات خود را اعلام می کنند.
از نظر حسابداری، سود سهام اعلام شده در تاریخ اعلام سود به بدهی واقعی شرکت تبدیل می شود.
ب)تاریخ ثبت در دفاتر سهام
سود سهامی که هیأت مدیره یک شرکت اعلام می کند به کسی پرداخت می شود که در تاریخ معینی نام وی به عنوان صاحب سهم در دفاتر سهام به ثبت رسیده باشد.
ج)تاریخ موثر در بورس
طبق مقررات بورس نیویورک زمانی که یک سرمایه گذار سهام شرکتی را خریداری می کند چهار روز کاری طول می کشد تا این سهام در دفتر سهام شرکت به نام وی منتقل شود؛ در نتیجه، زمانی که سود سهام اعلام می شود سود به کسی تعلق خواهد گرفت که چهارروز قبل از تاریخ ثبت یا تاریخ موثر سهام را خریداری کرده باشد. اگر کسی سهام را بعداز تاریخ موثر در بورس(چهار روز قبل ازتاریخ ثبت)خریداری کند، به وی سود سهام تعلق نخواهد گرفت و فروشنده سود سهام را دریافت خواهد کرد.
چ)تاریخ پرداخت
پس از اینکه هیأت مدیره میزان و زمان پرداخت سود سهام را اعلام کرد و پس از گذشت تاریخ ثبت ،طبق دفاتر سهام شرکت، نام صاحبان سهام درآن روز که مستحق دریافت سود سهام هستند مشخص می شود. سپس شرکت اقدام به صدور چک در وجه سهامداران می کند (برهانی،۱۳۸۷،ص۱۹-۱۸)۱.
شایان ذکر است که رویه پرداخت سود سهام در ایران با مراحل بالا متفاوت است. تاریخ اعلام سود، یعنی تاریخی که روشن می شود، عملاً سود سهام چقدر است، روز مجمع در شرکت است. تاریخ تعیین فهرست سهامداران نیز روز تشکیل مجمع است. هر کس در روز تشکیل مجمــع سهام داشته باشد،سود سهام را دریـافـت می کند. بنابراین تاریخ عدم دریافت سود، فردای روز مجمع است. فرصت پرداخت سود سهام طبق قانون ۸ ماه پس از تاریخ تشکیل مجمع است. بنابراین تاریخ پرداخت، یعنی یک روز مشخص برای پرداخت، کمتر اعلام می شود، بلکه بیشتر بصورت دوره پرداخت اعـلام می شود. مراحل عملی پرداخت سود سهام به صورت تصویری در جدول زیر نمایش داده شده است. (شاملو،۱۳۸۹،ص۲۵).
جدول ۱-۲ مراحل محاسبه تا پرداخت سود سهام
انتهای دوره
ابتدای دوره
مهلت پرداخت سود سهام
سال مالی ۱X13
مهلت ثبت نام
سهامداران ذیحق
اعلام پرداخت
بررسی صورت های مالی توسط بازرس قانونی
تصویب مجمع عمومی صاحبان سهام
تهیه صورت های مالی و محاسبه سود شرکت
تصویب هیأت مدیره
۸ ماه
۴ ماه
(اسلامی بیدگلی ، ۱۳۷۰، ص ۲۴)
سیاست های متداول تقسیم سود
شرکت های سهامی عام باید در رابطه با تقسیم سود، سیاست مشخصی را اتخاذ کنند. در تدوین این سیاست عوامل متعددی ازجمله سیاست های مورد استفاده در سایر شرکت های مشابه و عوامل دیگری که در ابتدای فصل مطرح شد باید مورد توجه قرارگیرند. اگرچه می توان صدها سیاست تقسیم سود متفاوت را مشخص ساخت، ولی اکثرسیاست های تقسیم سود در یکی از سه گروه اصلی به شرح ذیل طبقه بندی می شوند.
۱.نسبت سود تقسیمی ثابت
شرکت می تواند به چندین طریق از نسبت سود تقسیمی ثابت استفاده کند و آن را در سیاست تقسیم سود بگنجاند. آن روشها به قرار ذیل است :
الف)پرداخت درصد ثابتی از سود سالانه
ب)پرداخت سود سهام به صورت درصدثابت و مشخصی از سود خالص سال های قبل
ج)انتخاب درصدی به عنوان نسبت سود تقسیمی مطلوب که قرار است در بلندمدت رعایت شود.
درصد سود تقسیمی واقعی در یک سال می تواند کمتر یا بیشتر از درصد مطلوب باشد، ولی شرکت می کوشد درصد سود تقسیمی واقعی را نزدیک به درصد مطلوب نگه دارد.
۲.پرداخت سود ثابت
بسیاری از شرکتها در زمینه پرداخت سود رویه ثابتی دارند و تقریباً به صورت پایدار عمل می کنند. متداول ترین روش که بسیاری از شرکت ها در سال های اخیر در پیش گرفته اند این است که سالانه از بابت سود هر سهم مبلغ معینی پرداخت می کنند و با افزایش سود شرکت به تدریج بر این مبلغ میافزایند. شرکتی که سیاست تقسیم سود خود را بر این اساس گذارده باشد با اعلان میزان سود تقسیمی هر سهم، پیام مهمی را به سهامداران مخابره می کند، به ویژه زمانی این امر اتفاق می افتد که میزان سود تقسیمی شرکت دستخوش تغییرات چرخه های تجاری و نوسانات بازار قرار نگیرد. از آنجا که پرداخت سود سهام مستلزم داشتن سود و همچنین نقدینگی کافی است، شرکتی که چنین سیاست را دنبال می کند به سهامداران و گروه های ذینفع این پیام را می دهد که از نظر سود آوری و قدرت نقدینگی در وضع بسیار خوبی قرار دارد.
۳.پرداخت منظم سود ثابت بعلاوه یک مبلغ اضافی
برخی از شرکت ها سیاست تقسیم سود خود را بر این اساس می گذارند که سالانه مبلغ معینی به عنوان سود هر سهم به سهامداران پرداخت کنند و با افزایش سود شرکت بر میزان سود تقسیمی هر سهم بیافزایند. مزیت دادن مبلغ اضافی در این است که شرکت می تواند بر حسب ضرورت مبالغ اضافی را قطع کند، بدون اینکه از میزان سود تقسیمی هر سهم بکاهد. یکی از معایب کاربرد چنین روشی این است که نوعی توقع در سهامدارن به وجود می آورد و هر سال منتظر دریافت مبلغ بیشتری خواهند بود. اگر این مبلغ اضافی پرداخت نگردد، احیاناً قیمت بازار سهام شرکت کاهش می یابد (برهانی،۱۳۸۷، ص ۲۳-۲۱).
توجیه ثبات سود سهام
هدف اولیه سیاست پرداخت سود سهام شرکت های سهامی معمولا توجه به منافع سهامداران است. توجیه سیاست ثبات سود سهام نیز مستلزم نشان دادن این است که پیروی از این سیاست به منفعت سهامداران می باشد. دلایل توجیه ثبات سود سهام عبارتند از:
سرمایه گذاران ممکن است سود سهام دریافتی را صرف مخارج زندگی خود کنند که این مخارج تقریبا از یک ثبات نسبی برخوردار است. کاهش سریع سود سهام موجب بروز اختلال در وضعیت مالی سهامداران می شود و ممکن است آنان را به فروش بخشی از سهام خود ناگزیر کند.
افزایش قابل توجه سود سهام نیز موجب ایجاد وجوه نقد اضافی نزد سهامداران می شود که سرمایه گذاری مجدد آنرا ایجاب می نماید. فروش یا خرید سهام، مستلزم پرداخت حق العمل به کارگزاران و تحمل هزینه های دیگر است که در صورت ثبات پرداخت سود سهام می توان از آن پرهیز کرد.
سطح پرداخت سود سهام در دوره جاری، از دیدگاه سهامداران، متضمن اطلاعاتی درباره توان پرداخت سود سهام در آینده نیز می باشد. کاهش سود سهام از دید سرمایه گذاران به معنای انتظار مدیریت برای سود کمتر در دوره های آتی است در حالی که تغییر ندادن سود سهام، به معنای ثبات سود آوری، و افزایش سود سهام به معنای انتظارات خوش بینانه مدیریت برای سود بیشتر در دوره های آینده تلـقی می شود. از سوی دیگر شرکتی که دارای سیاست یکنواخت توزیع سود سهام نیست، اطلاعات قابل اتکایی درباره سودآوری آتی شرکت ارائه نمی دهد و در نتیجه موجب افزایش مخاطره سهام خواهد شد.
برخی از موسسات مالی که سرمایه گذاری های عمده ای در سهام شرکت ها به عـمل می آورند ممکن است بنا به الزامات قانونی سهام شرکتهایی را خریداری کنند که سابقه خوبی از لحاظ پرداخت سود سهام داشته اند. با توجه به حجم بالای سرمایه گذاری های این قبیل موسسات می توان پیش بینی کرد که میزان تقاضای آنان، بر قیمت سهام شرکت ها در بورس اوراق بهادار تأثیر قابل ملاحظه ای داشته باشد.
نسبت پرداخت سود سهام در بلند مدت
در بخش بالا، جنبه اول سیاست توزیع سود سهام، یعنی ثبات سود سهام در دوره های مختلف، مورد بحث قرار گرفت. جنبه دوم این سیاست، نسبت پرداخت سود سهام در بلند مدت است. واحدهای انتفاعی می توانند نسبت مزبور را در سطوح بالا یا پایین بدون توجه به ثبات آن در دوره های مختلف طرح ریزی کنند. اما تحقیقات انجام شده نشان می دهد که در عمل علیرغم ثبات نسبی مبلغ سود سهام پرداختی، نسبت پرداخت سود سهام شرکت های مختلف به طور چشمگیری متفاوت است. براساس تحقیقات مزبور، شرکتهای بزرگ معمولا نسبت پرداخت سود سهام بالاتری را در مقایسه با شرکت های کوچکتر و جدید نگهداری می کنند (شاملو،۱۳۸۹،ص۲۸-۲۷).
موارد درخور توجه در طرح خط مشی تقسیم سود
خط مشی تقسیم سود تعیین کننده پرداخت یا عدم پرداخت سود سهام است و درصورت پرداخت میزان سود تقسیمی و میزان باقی مانده در شرکت نیز بدان وسیله بیان خواهد شد .Record Date تاریخی است که در این تاریخ سهامدار باید مالک سهام باشد تا بتواند سود سهام را دریافت نماید.
EX-Dividend به معنی قبل از تاریخ ثبت شده جهت دریافت سود است فروش سهام به صورت ex-dividend به معنی فروش آن قبل از Record Date می باشد و لذا خریدار آن، سود سهامی دریافت نمی نماید. Paymet Day تاریخ پرداخت سود سهام به دارندگان Record می باشد. علت توجه به سود سهام، اثر آن بر قیمت سهام شرکت است. در کوتاه مدت، افزایش سود سهام منجر به افزایش قیمت آن می گردد. در بلند مدت، افزایش سود سهام، شرکت را از منبع وجوه کافی، جهت سرمایه گذاری مجدد، محروم می نماید، و لذا رشد شرکت محدودتر شده و قیمت سهام کاهش خواهد یافت. یکی از وظایف مدیر مالی تعیین خط مشی تقسیم سود بهینه است به نحوی که ارزش شرکت(قیمت سهام) را حداکثر نماید.( نیکومرام و دیگران ، ۱۳۸۸)۱
عوامل موثر بر سیاستهای تقسیم سود
شرکت ها برای تعیین میزان سود تقسیمی خود علاوه بر در نظر گرفتن موارد قانونی، عوامل و محدودیتهای دیگری را نیز باید مدنظر قرار دهند که مهمترین آنها عبارتند از:
۱. وضعیت نقدینگی
از آنجا که سود نقدی مبین خروج وجوه از شرکت است، هر چه وضعیت نقدینگی شرکت بهتر باشد، شرکت توانایی بیشتری در پرداخت سود خواهد داشت. وجود سود به تنهایی دلیلی برای تقسیم آن نیست بلکه باید نقدینگی کافی نیز وجود داشته باشد. بنابراین شرکت ها سود تقسیمی خود را کاهش می دهند یا برای رفع سوء تعبیر سهامداران که این کاهش را نشانه عدم سود آوری شرکت تصور نکنند، از موسسات تأمین مالی استقراض کرده و سود را در سطح قبلی نگه می دارند. شرکتی که سود آور و در حال توسعه است، چون وجوه نقد خود را در دارایی های ثابت و جاری دایمی به کار می برد، ممکن است نقدینگی

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   دانلود پایان نامه ارشد درموردسود تقسیمی، سود آتی، سود سهام، سهامداران
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید